(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.211. అధ్యాయః 211
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
మహేశ్వరేణ పార్వతీప్రతి నివృత్తిధర్మఫలకథనం॥ 1 ॥ తథా గార్హస్థ్యప్రశంసనపూర్వకం తద్ధర్మఫలాదికథనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

ఉక్తస్త్వయా త్రివర్గస్య ధర్మశ్చ పరమః శుభః।
సర్వవ్యాపీ తు యో ధర్మో భగవంస్తం బ్రవీతు మే। 13-211-1(89536)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-211-2x(7480)
బ్రహ్మణా లోకసంసారే సృష్టా ధాత్రా గుణార్థినా।
లోకాంస్తారయితుం యుక్తా మర్త్యేషు క్షితిదేవతాః॥ 13-211-2(89537)
తేషు తావత్ప్రవక్ష్యామి ధర్మం శుభఫలోదయం।
బ్రాహ్మణేష్వభయో ధర్మః పరమః శుభలక్షణః॥ 13-211-3(89538)
ఇమే చ ధర్మా లోకానాం పూర్వం సృష్టాః స్వయంభువా।
పృథివ్యాం సద్ద్విజైర్నిత్యం కీర్త్యమానం నిబోధ మే॥ 13-211-4(89539)
స్వదారనిరతిర్ధర్మో నిత్యం జప్యం తథైవ చ।
సర్వాతిథ్యం త్రివర్గస్య యథాశక్తి దివానిశం॥ 13-211-5(89540)
శూద్రో ధర్మపరో నిత్యం శుశ్రూషానిరతో భవేత్॥ 13-211-6(89541)
త్రైవిద్యో బ్రాహ్మణో వృద్ధో న చాధ్యయనజీవకః।
త్రివర్గస్య వ్యతిక్రాంతం తస్య ధర్మః సనాతనః॥ 13-211-7(89542)
షట్ కర్మాణి చ ప్రోక్తాని సృష్టాని బ్రహ్మణా పురా।
ధర్మిష్ఠాని వరిష్ఠాని తానితాని శృణూత్తమే॥ 13-211-8(89543)
యజనం యాజనం చైవ దానం పాత్రే ప్రతిగ్రహః।
అధ్యాపనమధ్యయనం షట్కర్మా ధర్మభాగృజుః॥ 13-211-9(89544)
నిత్యః స్వాధ్యాయతో ధర్మః నిత్యయజ్ఞః సనాతనః।
దానం ప్రశంసతే నిత్యం బ్రాహ్మణేషు త్రికర్మసు॥ 13-211-10(89545)
అయమేవ పరో ధర్మః సంవృతః సత్సు విద్యతే।
గర్భస్థానే విశుద్ధానాం ధర్మస్య నియమో మహాన్॥ 13-211-11(89546)
పంచయజ్ఞవిశుద్ధాత్మా ఋతునిత్యోఽనసూయకః।
దాంతో బ్రాహ్మణసత్కర్తా సుసంమృష్టనివేశనః॥ 13-211-12(89547)
చక్షుఃశ్రోత్రమనోజిహ్వాస్నిగ్ధవర్ణప్రదః సదా।
అతిథ్యభ్యాగతరతః శేషాన్నకృతభోజనః॥ 13-211-13(89548)
పాద్యమర్ఘ్యం యథాన్యాయమాసనం శయనం తథా।
దీపం ప్రతిశ్రయం చైవ యో దదాతి స ధార్మికః॥ 13-211-14(89549)
ప్రాతరుత్థాయ వై పశ్చాద్భోజనే తు నిమంత్రయేత్।
సత్కృత్యాఽనువ్రజేద్యశ్చ తస్య ధర్మః సనాతనః॥ 13-211-15(89550)
ప్రవృత్తిలక్షణో ధర్మో గృహస్థేషు విధీయతే।
తదహం కీర్తయిష్యామి త్రివర్గేషు చ యద్యథా॥ 13-211-16(89551)
ఏకేనాంశేన ధర్మార్థః కర్తవ్యో హితమిచ్ఛతా।
ఏకేనాంశేన కామార్థమేకమంశం వివర్ధయేత్॥ 13-211-17(89552)
నివృత్తిలక్షణః పుణ్యో ధర్మో మోక్షో విధీయతే।
తస్య వృత్తిం ప్రవక్ష్యామి తాం శృణుష్వ సమాహితా॥ 13-211-18(89553)
సర్వభూతదయా ధర్మో నివృత్తేః పరమ సదా।
బుభుక్షితం పిపాసార్తమతిథిం శ్రాంతమాగతం।
అర్చయంతి వరారోహే తేషామపి ఫలం మహత్॥ 13-211-19(89554)
పాత్రమిత్యేవ దాతవ్యం సర్వస్మై ధర్మకాంక్షిభిః।
ఆగమిష్యతి యత్పాత్రం తత్పాత్రం తారయిష్యతి॥ 13-211-20(89555)
కాలే సంప్రాప్తమతిథిం భోక్తుకామముపస్థితం।
యస్తం సంభావయేత్తత్ర వ్యాసోఽయం సముపస్థితః॥ 13-211-21(89556)
తస్య పూజాం యథాశక్త్యా సౌంయచిత్తః ప్రయోజయేత్।
చిత్తమూలో భవేద్ధర్మో ధర్మమూలం భవేద్యశః॥ 13-211-22(89557)
తస్మాత్సౌంయేన చిత్తేన దాతవ్యం దేవి సర్వథా।
సౌంయచిత్తస్తు యో దద్యాత్తద్ధి దానమనుత్తమం॥ 13-211-23(89558)
యథాంబుబిందుభిః సూక్ష్మైః పతద్భిర్మేదినీతలే।
కేదారాశ్చ తటాకాని సరాంసి సరితస్తథా॥ 13-211-24(89559)
తోయపూర్ణాని దృశ్యంతే అప్రతర్క్యోఽతిశోభనే।
అల్పమల్పమపి హ్యేకం దీయమానం వివర్ధతే॥ 13-211-25(89560)
పీడయాఽపి చ భృత్యానాం దానమేవ విశిష్యతే।
పుత్రదారధనం ధాన్యం న మృతాననుగచ్ఛతి॥ 13-211-26(89561)
శ్రేయో దానం చ భోగశ్చ ధనం ప్రాప్య యశస్విని।
దానేన హి మహాభాగా భవంతి మనుజాధిపాః॥ 13-211-27(89562)
నాస్తి భూమౌ దానసమం నాస్తి దానసమో నిధిః।
నాస్తి సత్యాత్పరో ధర్మో నానృతాత్పాతకం పరం॥ 13-211-28(89563)
ఆశ్రమే యస్తు తప్యేత తపో మూలఫలాశనః।
ఆదిత్యాభిముఖో భూత్వా జటావల్కలసంవృతః।
మండూకశాయీ హేమంతే గ్రీష్మే పంచతపా భవేత్॥ 13-211-29(89564)
సంయక్తపశ్చరంతీహ శ్రద్దధానా వనాశ్రమే।
గృహాశ్రమస్య తే దేవి కలాం నార్హంతి షోడశీం॥ 13-211-30(89565)
ఉమోవాచ। 13-211-31x(7481)
గృహాశ్రమస్య యా చర్యా వ్రతాని నియమాశ్చ యే।
తథా చ దేవతాః పూజ్యాః సతతం గృహమేధినా॥ 13-211-31(89566)
యద్యచ్చ పరిహర్తవ్యం గృహీణాతిథిపర్వసు।
తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి కథ్యమానం త్వయా విభో॥ 13-211-32(89567)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-211-33x(7482)
గృహాశ్రమస్య యన్మూలం ఫలం ధర్మోఽయముత్తమం।
పాదైశ్చతుర్భిః సతతం ధర్మో యత్ర ప్రతిష్ఠితః॥ 13-211-33(89568)
సారభూతం వరారోహే దధ్నో ఘృతమివోద్ధృతం।
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి శ్రూయతాం ధర్మచారిణి॥ 13-211-34(89569)
`దంపత్యలంకరిష్ణుశ్చ గృహదానరతిర్నరః।
కలత్రసౌఖ్యం విందేత నాస్తి తత్ర విచారణా॥ 13-211-35(89570)
స్త్రియో వా పురుషో వాఽపి దంపతీన్పూజయంతి తే।
మనోభిలషితాన్కామాన్ప్రాప్నువంతి న సంశయః॥' 13-211-36(89571)
శుశ్రూషంతే యే పితరం మాతరం చ గృహాశ్రమే।
భర్తారం చైవ యా నారీ అగ్నిహోత్రం చ యే ద్విజాః॥ 13-211-37(89572)
తేషుతేషు చ ప్రీణంతి దేవా ఇంద్రపురోగమాః।
పితరః పితృలోకస్థాః స్వధర్మేణ స రజ్యతే॥ 13-211-38(89573)
ఉమోవాచ। 13-211-39x(7483)
మాతాపితృవియుక్తానాం కా చర్యా గృహమేధినాం।
విధవానాం చ నారీణాం భవానేవ బ్రవీతు మే॥ 13-211-39(89574)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-211-40x(7484)
దేవతాతిథిశుశ్రూషా గురువృద్ధాభివాదనం।
అహింసా సర్వభూతానామలోభః సత్యసంధతా॥ 13-211-40(89575)
బ్రహ్మచర్యం శరణ్యత్వాశౌచం పూర్వాభిభాషణం।
కృతజ్ఞత్వమపైశున్యం సతతం ధర్మశీలతా॥ 13-211-41(89576)
దినే ద్విరభిషేకం చ పితృదైవతపూజనం।
గవాహ్నికప్రదానం చ సంవిభాగోఽతిథిష్వపి॥ 13-211-42(89577)
దీపప్రతిశ్రయం చైవ దద్యాత్పాద్యాసనం తథా।
పంచమేఽహని షష్ఠే వా ద్వాదశేఽప్యష్టమేఽథవా।
తదుర్దశే పంచదశే బ్రహ్మచారీ సదా భవేత్॥ 13-211-43(89578)
శ్మశ్రుకర్మ శిరోభ్యంగమంజనం దంతధావనం।
నైతేష్వహస్తు కుర్వీత తేషు లక్ష్మీః ప్రతిష్ఠితా॥ 13-211-44(89579)
వ్రతోపవాసనియమస్తపో దానం చ శక్తితః।
భరణం భృత్యవర్గస్య దీనానామనుకంపనం॥ 13-211-45(89580)
పరదారాన్నివృత్తిశ్చ స్వదారేషు రతిః సదా।
శరీరమేకం దంపత్యోర్విధాత్రా పూర్వనిర్మితం।
తస్మాత్స్వదారనిరతో బ్రహ్మచారీ విధీయతే॥ 13-211-46(89581)
శీలవృత్తవినీతస్య నిగృహీతేంద్రియస్య చ।
ఆర్జవే వర్తమానస్య సర్వభూతహితైషిణః॥ 13-211-47(89582)
ప్రియాతిథేశ్చ క్షాంతస్య ధర్మార్జితధనస్య చ।
గృహాశ్రమపదస్థస్య కిమన్యైః కృత్యమాశ్రమైః॥ 13-211-48(89583)
యథా మాతరమాశ్రిత్య సర్వే జీవంతి జంతవః।
తథా గృహాశ్రమం ప్రాప్య సర్వే జీవంతి చాశ్రమాః॥ 13-211-49(89584)
రాజానః సర్వపాషండాః సర్వే రంగోపజీవినః।
వ్యాలగ్రహాశ్చ డంయాశ్చ చోరా రాజభటాస్తథా॥ 13-211-50(89585)
సవిద్యాః సర్వజీవజ్ఞాః సర్వే వై విచికిత్సకాః।
దూరాధ్వానం ప్రపన్నాశ్చ క్షీణపథ్యోదనా నరాః।
ఏతే చాన్యే చ బహవస్తర్కయంతి గృహాశ్రమం॥ 13-211-51(89586)
మార్జారా మూషికాః శ్వానః సూకరాశ్చ శుకాస్తథా।
కపోతకా కావటకాః సరీసృపనిషేవణాః।
అరణ్యవాసినశ్చాన్యే సంఘా యే మృగపక్షిణాం॥ 13-211-52(89587)
ఏవం బహువిధా దేవి లోకేఽస్మిన్సచరాచరాః।
గృహే క్షేత్రే బిలే చైవ శతశోఽథ సహస్రశః॥ 13-211-53(89588)
గృహస్థేన కృతం కర్మ సర్వైస్తైరిహ భుజ్యతే।
ఉపయుక్తం చ యత్తేషాం మతిమాన్నానుశోచతి॥ 13-211-54(89589)
ధర్మ ఇత్యేవ సహ్కల్ప్య యస్తు తస్య ఫలం శృణు।
సర్వయజ్ఞప్రణీతస్య హయమేధేన యత్ఫలం।
వర్షే స ద్వాదశే దేవి ఫలేనైతేన యుజ్యతే॥ 13-211-55(89590)
ఆశాపాశవిమోక్షం చ విధిధర్మమనుత్తమం।
వృక్షమూలచరో నిత్యం శూన్యాగారినివేశనమం॥ 13-211-56(89591)
నదీపులినశాయీ చ నదీతీరమనువ్రజన్।
విముక్తః సర్వసంగేభ్యః స్నేహబంధేన వై ద్విజః। 13-211-57(89592)
ఆత్మన్యేవాత్మనా భావం సమాయోజ్యేహ తేన వై।
ఆత్మభూతో యతాహారో మోక్షదృష్టేన కర్మణా॥ 13-211-58(89593)
పవిత్రనిత్యో యుక్తశ్చ తస్య ధర్మఃక సనాతనః।
నైకత్ర రమతే సక్తో న చైకగ్రామగోచరః।
యుక్తోఽప్యటతి యో యుక్తో న చైకపులినాశ్రయః॥ 13-211-59(89594)
ఏష మోక్షవిదాం ధర్మో వేదోక్తః సత్పథే స్థితః॥ ॥ 13-211-60(89595)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ఏకాదశాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 211 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.